مولد الکتریکی
در تولید انرژی الکتریکی مولد به ماشینی گفته میشود که از طریق القای الکترومغناطیسی انرژی مکانیکی را به انرژی الکتریکی تبدیل میکند. تبدیل بالعکس انرژی الکتریکی به انرژی مکانیکی به وسیله موتور الکتریکی صورت میگیرد. موتورها و مولدهای الکتریکی از جهات مختلفی دارای شباهتهای زیادی با یکدیگر هستند. منبع تامین کننده انرژی مکانیکی ممکن است توربین بخار، توربین آبی، توربین بادی و یا یک موتور احتراق داخلی باشد.
پیشرفت
قبل از اینکه رابطه بین الکتریسیته و مغناطیس کشف شود مولدهای الکترواستاتیکی کشف شدند که از اصول الکترواستاتیک برای تولید انرژی الکتریکی استفاده میکردند. این مولدهای توان را در ولتاژ بسیار بالا و جریان الکتریکی اندک تولید میکردند. این ماشینها از یکی از این دو مکانیزم برای تولید انرژی الکتریکی استفاده میکردند:
- ۱- القای الکترواستاتیک
- ۲- تولید برق بر اثر اصطکاک (تریبوالکتریسیته)
به دلیل بهرهوری پایین این مولدها و نیاز آنها برای استفاده از عایق کاری پر هزینه به علت ولتاژ بالا این مولدها هرگز در کاربردهای عملی و برای تولید میزان قابل توجهی از انرژی الکتریکی مورد استفاده قرار نگرفتند. ماشین ویمشاست (Wimshurst) و مولدهای ون دی گراف (Van de Graaff) مثالهایی از این مولدها هستند که هنوز مورد استفاده قرار میگیرند.
صفحه فارادی
صفحه فارادی
در سالهای ۱۸۳۱-۱۸۳۲ مایکل فارادی اصول عملکرد مولدهای الکترومغناطیسی را کشف کرد. این اصل بعدها قانون فارادی نام گرفت که بر این نکته دلالت میکند که در دو سر هادی که به طور عمودی نسبت به یک میدان مغناطیسی حرکت کند پتانسیل الکتریکی ایجاد میشود. او همچنین اولین مولد الکترومغناطیس را نیز ساخت که به آن صفحه فارادی گفته شد. این مولد یک مولد هم قطب بود که از یک صفحه مسی که بین دو آهنربای نعل اسبی میچرخید تشکیل شده بود. این مولد قادر به ساخت میزان اندکی ولتاژ جریان مستقیم با یک جریان بالا بود.
البته این طراحی از جهات مختلفی کم بازده بود چرا که ولتاژ تنها در قسمتهایی از صفحه به وجود میآمد که زیر قطبها قرار داشتند و جریان تولیدی به سرعت در دیگر قسمتهای صفحه پخش میشد و این جریان جاری شده در صفحه موجب هدر رفتن انرژی به صورت گرما میشد. مولدهای هم قطب بعدی این مشکل را با استفاده از آهن رباهایی که تمام محیط صفحه را پوشش میدادند حل کردند به طوری که میدان در طول تمام صفحه به طور یکنواخت وجود داشته باشد.
دینام
دینام اولین مولد الکتریکی بود که این قابلیت را داشت تا برق مورد نیاز صنایع را تامین کند. دینام از اصول الکترومغناطیس برای تبدیل انرژی مکانیکی به انرژی الکتریکی استفاده میکند و با استفاده از کموتاتور جریان مستقیم را در خروجی خود تولید میکند. در طول مجموعهای از اکتشافات تصادفی دینام به یک منبع برای اختراع ماشینهایی چون موتور الکتریکی جریان مستقیم، تناوبگر AC، موتور سنکرون و مبدل گردان تبدیل شد.
یک دینام از یک قسمت ثابت که میدان مغناطیسی دائمی را تولید میکند و مجموعهای از سیمپیچهای متحرک که در داخل میدان میگردند تشکیل شدهاست. در دینامهای کوچک میدان ثابت ممکن است به وسیله چند آهنربای دائمی فراهم شود. در دینامهای بزرگ این میدان به وسیله یک یا چند آهنربای الکتریکی ایجاد میشود.
امروزه به ندرت میتوان مولدهای دینامی بزرگی را دید که برای تولید انرژی الکتریکی مورد استفاده قرار گیرند و این به دلیل عدم استفاده از جریان مستقیم است. امروزه استفاده از جریان متناوب به علت بهرهوری بالا در حین تولید، توزیع و انتقال به شدت گسترش یافته و برای تبدیل از جریان متناوب به جریان مستقیم نیز معمولا از مدارات الکترونیکی و الکترونیک قدرت استفاده میشود. اما پیش از کشف اصول جریان متناوب تولید انرژی الکتریکی تقریبا فقط با استفاده از تعداد زیادی مولد دینامی ممکن بود. امروزه مولدهای دینامی تنها به عنوان ابزاری نمادین برای نشان دادن تاریخ تولید برق مورد استفاده قرار میگیرند.
مولدهای MHD
یک مولد MHD یا مگنوهیدرودینامیکی نوعی از مولد است که برق را مستقیم از گازهای داغی که در یک میدان مغناطیسی در حرکت هستند و بدون استفاده از تجهیزات الکترومغناطیسی میگیرد. امکان استفاده از گازهای خروجی از این مولد برای گرم کردن یک بویلر در یک چرخه گرمایی، استفاده از این مولدها را منطقیتر کردهاست. اولین نوع از این دسته مولدها در سال ۱۹۶۵ طراحی شد و اوج استفاده از این مولدها به یک نیروگاه نمایشی ۲۵ مگاواتی در ایالات متحده باز میگردد. با وجود امکان استفاده از گرمای گازهای خروجی مورد استفاده در این مولدها بهرهوری آنها از توربینهای سیکل ترکیبی پایینتر است و به همین دلیل استفاده از این مولدها بسیار محدود است.
تصورات غلط
بر خلاف تصور عموم یک مولد به هیچ عنوان بار الکتریکی را تولید نمیکند بلکه میزان بار الکتریکی همواره در هادی ثابت است. عملکرد یک مولد با عملکرد پمپ آب قابل مقایسهاست که تنها جریان آب را ایجاد میکند و به خودی خود آبی تولید نمیکند.
تحریک
هر موتور یا مولدی که از یک سیمپیچ به جای آهنربای دائم استفاده کند نیازمند جریانی است تا در سیمپیچها جریان داشته باشد و ماشین را قادر به کار کند. در صورتیکه جریانی در سیمپیچ تحریک مولد وجود نداشته باشد حرکت روتور نمیتواند موجب تولید انرژی الکتریکی شود. در نیروگاههای بزرگ از مولدهای کوچک برای تولید جریان تحریک مولدها استفاده میشود.
تقریبا تمامی خودروها از یک مولد داخلی برای تغذیه سیستم الکتریکی خودرو و شارژ دوباره باتری بعد از روشن شدن استفاده میکنند. این مولد داخلی انرژی مکانیکی مورد نیاز خود را از موتور و به وسیله یک اتصال مکانیکی غیر مستقیم تامین میکند. وسائل نقلیه موتوری اولیه تا دهه ۱۹۶۰ از مولدهای DC که بهرهوری پایینتری دارند، برای تولید انرژی الکتریکی مورد نیاز در خودرو استفاده میکردند اما امروزه مولدهای DC جای خود را به تناوبگرها یا دینامهای جریان متناوب (alternator) دادهاند که از یک یکسوکننده داخلی برای یکسوسازی خروجی مولد استفاده میکنند. مولد داخلی خودرو به طور معمول دارای خروجی ۱۲ ولت ۵۰ تا ۱۰۰ آمپر است که این خروجی با توجه به میزان بار الکتریکی داخلی خودرو میتواند بیشتر نیز باشد برای مثال خودروهایی که دارای سیستم فرمان هیدرولیک و سیستم تهویه هستند دارای مصرف بمثابه بیشتری نسبت به خودروهای معمولی هستند.
از آنجایی که در خودروهای دیزلی انرژی زیادی برای راه اندازی خودرو در استارتر موتور استفاده میشود؛ در خودروهای باربری و خودورهای بزرگ بیشتر از مولدهای ۲۴ ولت برای تامین برق استفاده میشود و به این ترتیب نیاز به افزایش سطح مقطع سیمکشی داخلی خودرو برطرف خواهد شد. مولدهای داخلی بیشتر خودروها از آهنربای غیر دائم استفاده میکنند و معمولا بهرهوری بین ۵۰٪ تا ۶۰٪ دارند در حالی که در مولدهای موتور سیکلتها از آهنربای دائمی استفاده شده که باعث کاهش حجم مولد میشود.
مولدهای کوچکتر نسبت مولد موتور سیکلتها را میتوان در دوچرخهها دید. این مولدها که از آهنربای دائم استفاده میکنند و جریانی ۰٫۵ آمپر را در ولتاژ ۶ یا ۱۲ ولت تولید میکنند. در این نوع مولدها بهرهوری از اهمیت بالایی برخوردار است ولی با این وجود به علت استفاده از آهنربای دائم از ۶۰٪ (۴۰٪ معمولتر است) تجاوز نمیکند.
تفاوت آلترناتور و دینام:
همونطور که همه میدونیم این دو باهم تفاوت زیادی دارند هرچند که بیرون هردوی آنها رو دینام می خوانند اما دیگه چیزی به اسم دینام نیست واکثر ماشین های جدید آلترناتوری هستند حالا به تفاوتهاشون بپردازیم .
در دینام حوزه ی مغناطیسی توسط سیم پیچ ایجاد شده و توسط آرمیچر دریافت می شود اما در آلترناتور حوزه توسط روتور در مرکز ایجاد شده و توسط سیم پیچ های استاتور دریافت می شود.
آلترناتور وزن کمتری نسبت به دینام دارد
آلترناتور حجم کمتری را اشغال می کند
نگهداری آلترناتور به مراتب ساده تر از دینام می باشد
آفتاماتهای مصرفی در آلترناتور ها به مراتب ساده تر و نیاز به سرویس کمتری دارد
دینام فقط توانایی شارژ باتری در دورهای بالا رادارد یعنی دینام در دورهای پایین نمیتواند باطری را شارژ کند اما آلترناتور در تمامی شرایط نه تنها می تواند باطری را شارژ کند بلکه تمام نیازهای مصرف کننده های برقی را نیز تامین میکند حتی در دور ارام که البته در مورد این ویژگی آلترناتور در ارامه بیشتر توضیح داده می شود.
اساس کار آلترناتور : روتور آلترناتور با جریانی که از باطری در ابتدای کار می گیرد تحریک اولیه شده وبا عبور این جریان از روتور حوزه ی مغناطیسی ایجاد می شود واین حوزه ی مغناطیسی توسط استاتور دریافت و از طریق دیودهای قدرت برای شارژ باطری و از طریق دیودهای تحریک برای تحریک روتور ارسال می شود.
مجموعه ی کنترل کننده ی آلترناتور از 3 عضو اصلی تشکیل شده است
دیودها
آفتامات
خازن
1- دیودها: تمامی مصرف کننده ها در یک خودرو از برق مستقیم استفاده می کنند اما متاسفانه برق تولیدی متناوب پس به یک قطعه سوم نیاز که این برق AC رو به DCتبدیل کنه واون قطعه در دینام دو نیم حلقه و در آلترناتور دیودها هستند دیودها با عمل یکسو سازی که روی جریان متناوب اعمال انرا به جریان مستقیم تبدیل می کنند (در مورد دیودها در مطلب مبانی برق بیشتر توضیح داده شده است)
در آلترناتور ها از دو نوع دیود استفاده می شود که هرکدام وظیفه ی مجزا دارند.
دیودهای قدرت: که تعداد آنها معمولا 6عدد است برای هر فاز از آلترناتور ها 2 دیود قدرت استفاده می شود (آلترناتور ها معمولا 3فاز هستند البته پراید 4فازاست که یک فاز فاز مشترک است که در مورد ان بیشتر توضیح داده خواهد شد.)
به یکی از دیودها دیود منفی و به دیگری دیود مثبت گفته می شودو انتهای سیم پیچ هر فاز از استاتور بین این دو دیود قرار می گیرد و دیود مثبت سیگنال مثبت تولیدی را به صورت جداگانه به ترمینال مثبت باطری می فرستد دیود منفی نیز سیگنال منفی را به صورت جداگانه به ترمینال منفی باطری (بدنه) می فرستد.
دیودهای تحریک: این دیود ها وظیفه دارند که بخشی از برق تولیدی را برای تحریک روتور به روتور برسانند و تعداد انها 3عدد است برای هر فاز یک عدد.
از وظایف مهمی که دیودهای تحریک دارند این که در حالت خاموش که سوییچ باز است مانع از ورود برق باطری به سیم پیچ های استاتور می شود.
2- آفتامات :
از مهمترین نکته هایی که در علم الکترونیک است این است که جریان همیشه از قسمتی که ولتاژ بیشتری دارد به قسمتی که ولتاژکمتری دارد حرکت می کند.
پس باید برای این که آلترناتور بتونه باطری را شارژ کنه باید ولتاژ تولیدیش بیشتر از ولتاژ باطری باشه. معمولا باطری سالم 6/12 ولتاژ دارد و آلترناتور هم معمولا 5/14 تولید می کنه تا جریاناز آلترناتور به باطری باشه.
مهمترین برتری آلترناتور به دینام به خاطر وجود آفتامات ان است آفتامات با کنترل جریانی که به روتور می رودعملکرد کلی آلترناتور را کنترل می کند.
آلترناتور در دور های بالا تمایل دارد ولتاژبیشتری تولید کند اما ولتاژ زیاد بعث می شود باطری با جریان بیشتری شارژ شود که برای سلامت باطری خوب نیست (برای بررسی معایب حاصل از شارژ تند مطلب باطری مراجعه شود). ولتاژ آفتامات برای جلوگیری از این عمل از آمپر جریان عبوری از روتور می کاهد واین باعث می شود قدرت حوزه ی مغناطیسی روتور کاهش بیابد ولتاژ این کاهش جای افزایش دور را بگیرد وولتاژ تولیدی آلترناتور را در 5/14 ثابت کند.
در ابتدای مطلب گفته شد که آلترناتور می تواند در دورارام باطری را شارژ کند به نظر شما چطور؟
با کاهش دور ولتاژ تولیدی کاهش می یابد و آلترناتور نمی تواند شارژ کند اما آفتامات با افزایش آمپر عبوری از روتور حوزه ی مغناطیسی انرا قویتر می کند واین افزایش قوای حوزه ی مغناطیسی جای کاهش دور را پر می کند ولتاژ دوباره ولتاژ تولیدی را به 5/14 میرساند.
بله اینطور است که آلترناتور می تواند باطری را در دور ارام هم شارژ کند.
نحوه عملکرد آفتامات: منفی روتور از آفتامات تامین می شود یعنی منفی روتور از آفتامات میگذرد د آفتامات با اعمال کردن مقاومت های مختلف یر این جریان بر قدرت حوزه ی مغناطیسی تاثیر می گذارد.
ضمنا در هوای گرم و سرد هم همینطوره آلترناتور در هوای گرم میل به تولید ولتاژ بالا ودر هوای سرد میل به تولید ولتاژ کم دارد.و آفتامات در این موارد نیز هم همونطور که برای دور بالا ولتاژ پایین عمل می کند انجام می دهد.
3- خازن: وظیفه ی حذف نوسان ها و نویزهای جریان خروجی دارد
یک ژنراتور یا مولد جریان متناوب،تشکیل شده است از یک یا چند کویل (سیم پیچی که روی هسته ای فلزی پیچیده شده است)که درون یک میدان مغناطیسی دوران میکند و به این ترتیب ولتاژی القا میشود و جریانی را در مدار ایجاد میکند.
دریک دینام دوچرخه آهن ربا است که درون یک سیم پیچ (کویل) به حرکت در می آید و آن زمانی است که چراغهای عقب دوچرخه به حرکت در می آید.
در ژنراتورها یک سیم پیچ( کویل) درون یک میدان مغناطیسی به حرکت در می آید اما البته این امکان هم وجوددارد که یک آهن ربا را درون یک سیم پیچ یا(کویل) به حرکت در آورد مانند انچه که در دینام دوچرخه انجام میشود.(قانون فارادی).
دینام های الترناتور
دلایل ظهور دینام های الترناتور
یکی از معایب دینام های جریان مستقیم این است که این دینام ها در دورهای پائین موتور قادر به شارژ
باطری نمی باشند امروزه مصرف کننده های برقی در خودرو زیاد شده است ترافیک شهرها باعث
می شود که موتور یک اتومبیل مدتها در جا کار کند و در این حالت دور دینام پایین است با این شرایط
دینام جریان مستقیم نمی تواند جوابگوی شارژ باطری باشد به همین خاطر امروزه دینامهای جریان
مستقیم از رده خارج شده و از دینامهای الترناتور استفاده می شود اساس کار دینامهای الترناتور
مانند دینامهای جریان مستقیم است
در دینامهای الترناتور نیز بر اثر قطع خطوط قوای مغناطیسی جریان القائی بوجود می اید ولی با این
تفاوت که در دینامهای جریان مستقیم اهن رباها به بدنه دینام پیچ و ثابت شده بود و سیم پیچهای جریان داخل حوزه مغناطیسی حرکت می کردند در دینامهای الترناتور اهن ربا دوار است و
سیم پیچهای تولید جریان ثابت می باشند اهن ربای دوار را روتور و سیم پیچ ثابت را استاتور می گویند.
قطعات
الف – روتور : روتور مجموعه ای است که وظیفه تولید حوزه مغناطیسی را در الترناتور به عهده دارد
روتور از یک محور تشکیل شده که جلوی ان دارای رزوه برای بستن مهره نگهدارنده پولی است
درقسمت وسط روتور یک سیم پیچ روی محور به صورت پرس قرار گرفته است این سیم پیچ روی
یک حلقه پلاستیکی پیچیده شده تا از اتصال ان با بدنه جلوگیری شود روی این سیم پیچ چنگکهای
فلزی از دو طرف قرار می گیرد این چنگکها نیز روی محور قرار گرفته اند دو سر پیچ به دو حلقه مسی
که در انتهای محور قرار دارد وصل می شوند (کلکتورها )
انتهای محور و پشت کلکتورها یک بولبرینگ به صورت پرسی سوار شده که این بولبرینگ درون محل
خود داخل پوسته عقب قرار می گیرد
اگر به دو سر سیم پیچ روتور جریان برق متصل کنیم چنگکها اهن ربا می شوند چون لبه این چنگکها
بر عکس یکدیگر نسبت به سیم پیچ قرار گرفته اند در نتیجه هر دو لبه کناری یکی در میان قطبهای
N,S می شوند وبین انها میدان مغناطیسی ایجاد می شود
در قسمت جلوی محور یک پولی توسط یک خار با ان درگیر می شود دور این پولی تسمه قرار
می گیرد که نیروی میل لنگ توسط این تسمه به محور دینام منتقل شده و باعث گردش ان می شود
ب- استاتور : استاتور مجموعه سیم پیچی می باشد که در اثر برخورد حوزه با ان جریان الکتریسته
بوجود می اورد این سیم پیچها باید دور روتور قرار گیرند تا داخل حوزه مغناطیسی باشند و با چرخش
حوزه دوار الکترونها در این سیم پیچها حرکت کنند استاتور دارای یک بدنه فلزی می باشند که داخل
این بدنه فلزی شیارهای وجود دارد سیم پیچها داخل این شیارها پیچیده می شود چون در اثر کار
کردن و گرمای حاصل از موتور بدنه ان داغ می شود بدنه استاتور از ورقهای نازک که به یکدیگر پرس
شده اند ساخته می شود داخل شیارهای استاتور ورقه های عایق قرار گرفته است تا از اتصالی
سیم پیچ با بدنه استاتور جلوگیری شود
اگر یک سیم را داخل شیارهای استاتور بپیچیم و دو سر ان را خارج کنیم فقط یک سر جریان تولید
می کند به این استاتور اصطلاحا استاتور تک فاز می گویند
در ضی از دینامها برای تولید جریان بالاتر از سه سیم استفاده می کنند در این حالت سه سیم با
زاویه معینی نسبت به یکدیگ داخل بدنه استاتور پیچیده می شوند اصطلاحا به این نوع استاتور
سه فاز گفته میشود در استاتور سه فاز سه سر خروجی خواهیم داشت در نتیجه بازدهی دینام
بالا می رود.
ج – دیود ها : الترناتور مولد جریان متناوب می باشد جریان متناوب به جریانی گفته می شود که مسیر حرکت الکترونها در هادی دائما تغییر می کند اگر چنین حالتی باشد دیگر قطب منفی و مثبت در این هادی مفهومی نخواهد داشت .
بوسیله این جریان نمیتوان باطری را شارژ کرد زیرا الکترونهائی که به سوی باطری سرازیر می شود
با عوض شدن مسیر جریان دوباره از ان خارج می گردند بنابراین باطری همیشه با جریان مستقیم
شارژ می شود یعنی جریانی که الکترونها از یک سمت حرکت داشته باشند
چون جریان خروجی الترناتور متناوب است با این جریان نمیتوان باطری را شارژ کرد به همین خاطر
در سر راه خروجی الترناتور از دیود استفاده می کنند دیود قطعه ای الکترونیکی است که فقط
جریان را از یک سمت از خود عبور می دهد و به این ترتیب جریان متناوب را به مستقیم تبدیل می کند
د- پوسته دینام های الترناتور: الترناتور از دو پوسته جدا از هم تشکیل شده است که معمولا از جنس
الومینیوم می باشند بدنه فلزی استاتور مابین این دو پوسته قرار می گیرد و توسط چند پیچ دو
پوسته روی یکدیگر محکم می گردد دو عدد بولبرینگ برای گردش محور روتور درون این دو پوسته
وجود دارد یک بولبرینگ در پوسته جلوئی وجود دارد و یک بولبرینگ روی محور روتور که در پوسته
عقب ان قرار می گیرد
و- پولی و پنکه : مانند دینامهای جریان مستقیم قسمتی از محور روتور از پوسته جلوئی الترناتور
بیرون است روی این قسمت یک پولی و پنکه قرار دارد که هر دو انها توسط یک خار به محور
روتورمتصل می شوند جلوی انها یک مهره بسته می شود و تسمه روی این پولی قرار
گرفته که با گردش تسمه پولی گردش کرده و باعث حرکت روتور می شود همراه پولی
پنکه هم گردش کرده و هوا را از جلو وارد الترناتور و از عقب ان خارج می کند تا باعث
خنک شدن قطعات الترناتور گردد در بعضی از الترناتور ها پنکه در قسمت داخل الترناتور و پشت روتور قرار دارد.
ه – جازغالی و زغالها :
در دینامهای جریان مستقیم برق خروجی دینامها از زغالها عبور می کرد
چون جریان زیادی از انها عبور می کرد معمولا زغال انها بزرگ بود ولی در الترناتور جریان زیادی
از زغالها نمی گذرد و به همین خاطر زغالها زیاد بزرگ نیستند این زغالها در یک جا زغالی
پلاستیکی قرار می گیرند
زغالها روی کلکتور انتهای روتور قرار می گیرند پشت این زغالها یک فنر کوچک وجود دارد که
همیشه زغالها را بر روی کلکتور می فشارد در بعضی از الترناتورها که افتامات انها ترانزیستوری
می باشد مجموعه افتامات و جا زغالی روی یکدیگر نصب می شوند
دلایل سوختن دینام
چند روز قبل که به نمایندگی ایران خودرو مراجعه نمودم با تعداد زیادی خودرو سمندوپژو مواجه شدم که منتظر تعمیر دینام بودند.اکثر خرابی دینامها سوختن دیود و یا سیم پیچی ارمیچر ویا استاتور بود
گرمی هوا باعث بالا رفتن درجه حرارت موتور وبه مدار امدن دور فن ثانویه با حداکثر دورمی گردد ازطرفی استفاده از کولر خودرو و قرار دادن دورفن کولر در دور حداکثر و ترافیک سنگین شهرها باعث کاهش سرعت خودرو وبه طبع ان باعث کاهش دور موتور شده که نتیجه ان پایین امدن قدرت تولید برق دینام می گردد.
وسایل برقی که در این حال با حداکثر ظرفیت خود کارمی کنند باعث مصرف ذخیره برق باطری می گردنند.این کمبود برق را می باید دینام جبران نماید. به دلیل پایین امدن دور موتور; دینام دیگر توان مداوم شارژ باطری را نداشته و برق وسایل توسط دینام تامین میگردد که باعث فشار مضاعف بر دینام و در نهایت اگر این مدت زمان طولانی باشد باعث سوختن دینام می گردد.
پیشنهاد می گردد:
1-از باطری که دارای ظرفیت بیشتر(امپر ساعت حداقل 65امپر) است استفاده گردد.
2-در صورتیکه مدت زمان توقف طولانی است بافشار دادان پدال گاز دور موتور را تا حدود2000دور در دقیفه به صورت متناوب بالا ببرید.
3-دور فن کولررا حدالامکان در پایین ترین درجه ان قرار دهید.
4-شل بودن تسمه دینام مرتبابازدید گردد.
۵-از روشن کردن چراغها در زمانهای غیرضرورخوداری نماید.
